NetAdoption. դոմեյնների ստուգման համակարգ

rfd/0004/README.md

@@ -1,8 +1,102 @@
 ---
-անուն: NetAdoption. դոմեյնների ստուգման համակարգ
+անուն: NetAdoption. դոմենների ստուգման համակարգ
 կարգավիճակ: քննարկում
 հեղինակ(ներ): Անդրանիկ Վարդանեան <antranigv@cert.am>; Տիգրան Անտոնյան <tigran@cert.am>; Անահիտ Ավագյան <anahit@cert.am>;
 պիտակ(ներ): հանրային ծառայութիւն, DNSSEC, IPv6, Web Server Security
-քննարկում: 
+քննարկում: https://github.com/cert-am/rfd/pull/1
 ---
 
+Ժամանակակից աշխարհում կարեւոր է լինել համացանցում ոչ միայն հասանելի այլ նաեւ ապահով։ համացանցի առաջին հասանելիութեան հաղորդակարգն է եղել IPv4 հաղորդակարգը, իսկ որպէս ապակենտրոն անունների բազայ եղել է DNS֊ը։
+
+Համացանցի բողբոջ տարիներին մտածուած չէր որ համակարգիչները փոխանցելու են անձնական տուեալներ, ֆինանսական փոխանցումներ եւ ազդելու են քաղաքական իրավիճակների վրայ։ Համացնացի գլխաւոր նպատակն էր ակադեմիական աշխատանքը եւ կատուների նկարներն իրար ուղարկելը։
+
+Աւելացել են նոր հաղորդակարգեր եւ անվտանգութեան մեթոդներ համացանցի ծաղկման տարիներին։
+
+IPv4 հասցէների քչութեան պատճառով ստեղծուեց IPv6 համակարգը, իսկ DNS֊ի անվտանգութեան համար՝ DNSSEC յաւելումը։
+
+Համատարած եղաւ նաեւ HTTP համակարգը ժամանակակից Հիպերմեդիա փաստաթղթերի համար։ Բազմաթիւ աշխատանքների շնորհիւ HTTP֊ն ունեցաւ անվտանգութեան շերտ՝ TLS (նախկինում SSL) կրիպտոհաղորդակարգի միջոցով։
+
+## Նպատակ
+
+> Սա ուղղակի քննարկման գլխաւոր մտքերն են։ Նախնական նպատակը կը լինի ArmSec համայնքի հետ հանդիպումից յետոյ։
+
+Holistic view of the country
+
+Statistical data
+
+Historical data
+
+Raising Awareness
+Why we need these things?
+
+- IPv4 -- to exist
+- IPv6 -- up to date
+- DNSSEC -- security
+- TLS -- security
+- MX -- better communication
+
+Knowledge Base for Sys/Net Admins: configuring IPv6, DNSSEC, TLS
+
+Public Compliance Authority via cute badges
+
+## Նկարագրութիւն
+
+Հանրութեան տեղեկացուածութեան աստիճանը բարձրացնելու նպատակով NetAdoption֊ում կան նախկինում նշուած հաղորդակարգերի կարեւորութեան մասին կրթական նիւթեր։
+
+ՏՏ մասնագէտներին աջակցելու համար NetAdoption֊ում կան նախկինում նշուած հաղորդակարգերի կարգաւորման մասին ուղեցոյցներ։
+
+NetAdoption վեբ ծրագիրը ստուգում է մուտքագրուած դոմենի IPv4 եւ IPv6 ռեկորդների հասանելիութիւնը, MX ռեկորդների առկայութիւնը եւ IPv4/IPv6֊ով իրենց հասանելիութիւնը, DNSSEC֊ի առկայութիւնը եւ վավերականութիւնը, ինչպէս նաեւ վեբ սերւէրի TLS կրիպտոհաղորդակարգի առկայութիւնն ու  արդիականութիւնը։
+
+NetAdoption համակարգի մայր էջում ներկայացուած են Հայաստանեան գլխաւոր դոմենների/կայքերի վիճակը հինգ աստղանի համակարգով։
+
+Դոմենը ստանում է.
+
+- մէկ աստղ IPv4 ունենալու դէպքում
+- մէկ աստղ IPv6 ունենալու դէպքում
+- Կէս աստղ MX  ռեկորդի IPv4 հասանելիութեան դէպքում
+- Կէս աստղ MX  ռեկորդի IPv6 հասանելիութեան դէպքում
+- Կէս աստղ DNSSEC֊ի առկայութեան դէպքում
+- Կէս աստղ DNSSEC֊ի վավերականութեան դէպքում
+- Կէս աստղ HTTPS/TLS֊ի առկայութեան եւ վավերականութեան դէպքում 
+- Կէս աստղ HTTP֊ն HTTPS վերայղման դէպքում
+
+Իւրաքանչիւր օգտատէր կարող է ստուգել ցանկացած դոմեն։
+
+NetAdoption համակարգը հաւաքում է ստուգումներից ստացած տեղեկատւութիւնը որպէս պատմական տուեալներ։
+
+## Կառուցուածք
+
+NetAdoption համակարգը գրուած է Elixir ծրագրաւորման լեզուով։ Վեբ միջերեսի համար օգտագործւում է HTML եւ CSS նշագրման, եւ JavaScript ծրագրաւորման լեզուները։ Վեբ միջերեսը գեներացնելու համար օգտագործւում է Elixir լեզուով գրած Phoenix վեբ համակարգը։
+
+Երկարաժամկէտ աշխատանքի համար օգտագործւում է HTMX գրադարանը, որը թոյլ է տալիս օգտագործել դեկլարատիւ HTML֊ի յատկանիշներ վեբ սերւէրի հետ աշխատանքները իրականացնելու համար։
+
+Ձեւաւորման համար օգտագործւում է Tailwind գրադարանը, որը պարունակում է արդէն հասանելի ձեւաոճեր։
+
+NetAdoption համակարգը միանալուց ստուգում է նախնական միջավայրի փոփոխականներ, որոնցից են.
+
+- PHX_HOST: NetAdoption֊ի միացման դոմենը
+- NETADOPTION_INPUT_CSV: սկզբնական դոմենների ցուցակը
+
+Միացման փուլում NetAdoption֊ը ստուգում է սկզբնական դոմենների վիճակը եւ պահում է ժամանակաւոր տուեալների բազայում։ Օգտագործում է ETS (Erlang Term Storage) բանալի/արժէք պահպանման համակարգը։
+
+ETS աղիւսակը ունի հետեւեալ տեսքը
+
+| բանալի | արժէք |
+| ------ | ----- |
+| դոմեն  | վիճակ |
+
+վիճակը ունի հետեւեալ տեսքը
+
+> It's still not clear how the "state" of "domain" should look like.
+
+> The following still needs to be documented and discussed.
+
+- ETS Table
+- CSV Import
+- Categories
+- Privacy-focused tracking
+- Background checking job
+- Logging
+- Release Engineering
+
+### Ծանոթագրություններ