-
Notifications
You must be signed in to change notification settings - Fork 0
Expand file tree
/
Copy pathterimler.json
More file actions
2145 lines (2144 loc) · 82 KB
/
terimler.json
File metadata and controls
2145 lines (2144 loc) · 82 KB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
[
{
"term": "API",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulamaların birbiriyle haberleşmesini sağlayan arayüzdür.",
"detailed_description": "API, bir yazılımın başka yazılımlara sunduğu fonksiyonları ve veri erişim kurallarını tanımlar. Genellikle HTTP üzerinden çalışır.",
"example_usage": "Mobil uygulama, kullanıcı bilgilerini almak için backend API çağrısı yapar.",
"example_code": "fetch('/api/users')",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Authentication",
"category": "Güvenlik",
"description": "Kullanıcının kimliğinin doğrulanması sürecidir.",
"detailed_description": "Authentication, kullanıcının gerçekten iddia ettiği kişi olup olmadığını belirler. JWT, OAuth ve session tabanlı yöntemler yaygındır.",
"example_usage": "Kullanıcı giriş yaptıktan sonra token alır.",
"example_code": "Authorization: Bearer token",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Authorization",
"category": "Güvenlik",
"description": "Kullanıcının hangi işlemleri yapabileceğini belirler.",
"detailed_description": "Authorization, authentication sonrası devreye girer ve rol veya yetkilere göre erişimi sınırlar.",
"example_usage": "Admin rolü olan kullanıcılar paneli görebilir.",
"example_code": "if(user.role === 'admin')",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Backend",
"category": "Mimari",
"description": "Uygulamanın sunucu tarafında çalışan kısmıdır.",
"detailed_description": "Backend; veri tabanı işlemleri, iş mantığı ve güvenliği yönetir. API'ler aracılığıyla frontend ile iletişim kurar.",
"example_usage": "Backend kullanıcı kayıt işlemlerini yönetir.",
"example_code": "app.post('/users')",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Bug",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Yazılımda istenmeyen hatalı davranıştır.",
"detailed_description": "Bug'lar yanlış sonuç, çökme veya güvenlik açığına sebep olabilir.",
"example_usage": "Login ekranında kullanıcı giremiyor.",
"example_code": "// unexpected behavior",
"level": "beginner"
}
,
{
"term": "API",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulamaların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan arayüzdür.",
"detailed_description": "API, bir yazılımın başka yazılımlara hangi verileri ve fonksiyonları hangi kurallarla açtığını tanımlar. En yaygın türü REST API'dir.",
"example_usage": "Frontend, kullanıcı listesini backend API üzerinden çeker.",
"example_code": "fetch('/api/users')",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Algorithm",
"category": "Bilgisayar Bilimleri",
"description": "Bir problemi çözmek için izlenen adımlar bütünüdür.",
"detailed_description": "Algoritmalar, belirli girdilerden belirli çıktılar üretmek için kullanılan mantıksal işlem sıralarıdır.",
"example_usage": "Sıralama algoritması ile veriler küçükten büyüğe dizilir.",
"example_code": "array.sort((a,b) => a-b)",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Authentication",
"category": "Güvenlik",
"description": "Kullanıcının kimliğinin doğrulanması sürecidir.",
"detailed_description": "Authentication, kullanıcının gerçekten iddia ettiği kişi olup olmadığını belirler. Şifre, token veya biyometrik yöntemler kullanılır.",
"example_usage": "Kullanıcı giriş yaptıktan sonra sisteme erişir.",
"example_code": "POST /login",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Authorization",
"category": "Güvenlik",
"description": "Kullanıcının hangi işlemleri yapabileceğini belirler.",
"detailed_description": "Authorization, authentication sonrasında devreye girer ve rol veya yetkilere göre erişimi sınırlar.",
"example_usage": "Admin rolü raporları görüntüleyebilir.",
"example_code": "if(user.role === 'admin')",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Async",
"category": "Programlama",
"description": "İşlemlerin bloklanmadan çalışmasını ifade eder.",
"detailed_description": "Asenkron yapı sayesinde uzun süren işlemler uygulamanın donmasına sebep olmaz.",
"example_usage": "API isteği beklenirken kullanıcı arayüzü çalışmaya devam eder.",
"example_code": "async function loadData() {}",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Backend",
"category": "Mimari",
"description": "Uygulamanın sunucu tarafında çalışan bölümüdür.",
"detailed_description": "Backend; iş mantığı, veritabanı işlemleri ve güvenliği yönetir.",
"example_usage": "Backend kullanıcı kayıtlarını işler.",
"example_code": "app.post('/users')",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Binary",
"category": "Bilgisayar Bilimleri",
"description": "İkili sayı sistemi.",
"detailed_description": "Binary sistem yalnızca 0 ve 1 değerlerini kullanır ve bilgisayarların temelini oluşturur.",
"example_usage": "Dosyalar binary olarak saklanır.",
"example_code": "101010",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Boolean",
"category": "Programlama",
"description": "Doğru veya yanlış değerini ifade eder.",
"detailed_description": "Boolean veri tipi genellikle koşullarda kullanılır.",
"example_usage": "Kullanıcı giriş yaptı mı kontrol edilir.",
"example_code": "isLoggedIn === true",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Bug",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Yazılımda oluşan hatalı davranıştır.",
"detailed_description": "Bug'lar yanlış sonuçlara, performans sorunlarına veya güvenlik açıklarına yol açabilir.",
"example_usage": "Login ekranı çalışmıyor.",
"example_code": "// unexpected behavior",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Build",
"category": "DevOps",
"description": "Uygulamanın çalışabilir hale getirilmesi sürecidir.",
"detailed_description": "Build sırasında kaynak kod derlenir ve dağıtıma hazır hale gelir.",
"example_usage": "CI pipeline build aşamasında hata verdi.",
"example_code": "npm run build",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cache",
"category": "Performans",
"description": "Veriye daha hızlı erişmek için geçici saklama alanıdır.",
"detailed_description": "Cache, sık kullanılan verilerin tekrar hesaplanmasını veya çekilmesini önler.",
"example_usage": "API yanıtları cache'e alınır.",
"example_code": "redis.set(key, value)",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Callback",
"category": "Programlama",
"description": "Başka bir fonksiyona parametre olarak verilen fonksiyondur.",
"detailed_description": "Callback fonksiyonlar genellikle asenkron işlemler sonrası çalıştırılır.",
"example_usage": "API isteği tamamlandığında callback çağrılır.",
"example_code": "setTimeout(() => {}, 1000)",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Client",
"category": "Mimari",
"description": "Sunucuya istek atan taraf.",
"detailed_description": "Client genellikle tarayıcı veya mobil uygulamadır.",
"example_usage": "Web tarayıcısı client olarak çalışır.",
"example_code": "GET /api/data",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CLI",
"category": "Araçlar",
"description": "Komut satırı arayüzü.",
"detailed_description": "CLI, grafik arayüz olmadan komutlarla işlem yapmayı sağlar.",
"example_usage": "Git işlemleri CLI üzerinden yapılır.",
"example_code": "git status",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cloud Computing",
"category": "Bulut",
"description": "İnternet üzerinden bilişim kaynaklarının kullanılmasıdır.",
"detailed_description": "Sunucu, depolama ve veritabanları fiziksel makine olmadan sunulur.",
"example_usage": "Uygulama AWS üzerinde çalışır.",
"example_code": "EC2 instance",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Compilation",
"category": "Programlama",
"description": "Kaynak kodun makine koduna dönüştürülmesi süreci.",
"detailed_description": "Derleme hataları kod çalışmadan önce yakalanır.",
"example_usage": "TypeScript kodu JavaScript'e derlenir.",
"example_code": "tsc index.ts",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Component",
"category": "Frontend",
"description": "Yeniden kullanılabilir arayüz parçası.",
"detailed_description": "Component'ler UI'ı modüler hale getirir.",
"example_usage": "Button component birçok sayfada kullanılır.",
"example_code": "<Button />",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Concurrency",
"category": "Programlama",
"description": "Birden fazla işlemin aynı zaman diliminde ilerlemesi.",
"detailed_description": "Concurrency performans ve verimlilik sağlar.",
"example_usage": "Sunucu birden fazla isteği işler.",
"example_code": "Promise.all([])",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Container",
"category": "DevOps",
"description": "Uygulamanın izole bir ortamda çalışmasını sağlar.",
"detailed_description": "Container'lar Docker gibi araçlarla yönetilir.",
"example_usage": "Uygulama Docker container içinde çalışır.",
"example_code": "docker run app",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CPU",
"category": "Donanım",
"description": "Merkezi işlem birimi.",
"detailed_description": "CPU, bilgisayardaki tüm hesaplamaları gerçekleştirir.",
"example_usage": "Yoğun işlemler CPU kullanımını artırır.",
"example_code": "CPU %80",
"level": "beginner"
}
,
{
"term": "CRUD",
"category": "Veri Yönetimi",
"description": "Create, Read, Update, Delete işlemlerinin kısaltmasıdır.",
"detailed_description": "CRUD, bir sistemde veri üzerinde yapılabilecek temel işlemleri tanımlar.",
"example_usage": "Kullanıcı oluşturma, listeleme, güncelleme ve silme işlemleri CRUD kapsamındadır.",
"example_code": "POST /users",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CSS",
"category": "Frontend",
"description": "Web sayfalarının görsel stilini tanımlayan dil.",
"detailed_description": "CSS ile renkler, fontlar, konumlandırma ve responsive tasarım yapılır.",
"example_usage": "Butonun rengi CSS ile ayarlanır.",
"example_code": "color: red;",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CSV",
"category": "Veri Formatı",
"description": "Virgülle ayrılmış veri dosyası formatı.",
"detailed_description": "CSV dosyaları tablo şeklinde veri saklamak için kullanılır.",
"example_usage": "Excel verisi CSV olarak dışa aktarılır.",
"example_code": "name,age",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cross Platform",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Birden fazla platformda çalışabilen yazılım.",
"detailed_description": "Tek kod tabanı ile web, mobil ve masaüstü uygulamalar geliştirilebilir.",
"example_usage": "React Native cross platform bir çözümdür.",
"example_code": "// same codebase",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CORS",
"category": "Güvenlik",
"description": "Tarayıcılar arası kaynak paylaşımını kontrol eden mekanizma.",
"detailed_description": "CORS, farklı domainlerden gelen isteklerin güvenliğini sağlar.",
"example_usage": "API isteği CORS hatası verdi.",
"example_code": "Access-Control-Allow-Origin",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "CI",
"category": "DevOps",
"description": "Sürekli entegrasyon süreci.",
"detailed_description": "CI, kod değişikliklerinin otomatik olarak test edilmesini sağlar.",
"example_usage": "Her commit sonrası testler çalışır.",
"example_code": "GitHub Actions",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CD",
"category": "DevOps",
"description": "Sürekli dağıtım veya teslim süreci.",
"detailed_description": "CD, başarılı build sonrası kodun otomatik olarak canlıya alınmasını sağlar.",
"example_usage": "Merge sonrası uygulama otomatik deploy edilir.",
"example_code": "deploy pipeline",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Class",
"category": "Programlama",
"description": "Nesne yönelimli programlamada bir şablon.",
"detailed_description": "Class, nesnelerin özelliklerini ve davranışlarını tanımlar.",
"example_usage": "User class oluşturulur.",
"example_code": "class User {}",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Clean Code",
"category": "Yazılım Kalitesi",
"description": "Okunabilir ve sürdürülebilir kod yazma yaklaşımı.",
"detailed_description": "Clean Code prensipleri kodun anlaşılır olmasını hedefler.",
"example_usage": "Anlamlı değişken isimleri kullanılır.",
"example_code": "// readable function",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Code Review",
"category": "Geliştirme Süreci",
"description": "Kodun başka geliştiriciler tarafından incelenmesi.",
"detailed_description": "Code review hataları erken yakalamayı sağlar.",
"example_usage": "Pull request açıldı.",
"example_code": "PR review",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Commit",
"category": "Versiyon Kontrol",
"description": "Kod değişikliklerinin kayıt altına alınması.",
"detailed_description": "Commit mesajları yapılan değişikliği özetler.",
"example_usage": "Yeni özellik commit edildi.",
"example_code": "git commit -m",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Compiler",
"category": "Programlama",
"description": "Kaynak kodu makine koduna çeviren program.",
"detailed_description": "Derleme işlemini gerçekleştiren yazılımdır.",
"example_usage": "C++ kodu compiler ile derlenir.",
"example_code": "gcc main.c",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Configuration",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulama ayarlarının tanımlanması.",
"detailed_description": "Config dosyaları ortam bazlı ayarları içerir.",
"example_usage": "Prod ve dev ayarları farklıdır.",
"example_code": ".env",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Connection Pool",
"category": "Veritabanı",
"description": "Veritabanı bağlantılarının yönetimi.",
"detailed_description": "Connection pool performansı artırır.",
"example_usage": "Çoklu kullanıcı için bağlantılar paylaşılır.",
"example_code": "pool.getConnection()",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Context",
"category": "Programlama",
"description": "Kodun çalıştığı ortam bilgisi.",
"detailed_description": "Context, fonksiyonun hangi verilerle çalışacağını belirler.",
"example_usage": "React Context ile state paylaşılır.",
"example_code": "useContext()",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Controller",
"category": "Mimari",
"description": "İstekleri karşılayan katman.",
"detailed_description": "Controller, gelen request'i iş mantığına yönlendirir.",
"example_usage": "UserController kullanıcı işlemlerini yönetir.",
"example_code": "class UserController",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cookie",
"category": "Web",
"description": "Tarayıcıda saklanan küçük veri.",
"detailed_description": "Cookie'ler oturum ve tercih bilgilerini saklar.",
"example_usage": "Login sonrası cookie set edilir.",
"example_code": "document.cookie",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cron Job",
"category": "Sunucu",
"description": "Zamanlanmış görev.",
"detailed_description": "Belirli aralıklarla otomatik çalışan işlemlerdir.",
"example_usage": "Gece backup alınır.",
"example_code": "0 0 * * *",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CPU Bound",
"category": "Performans",
"description": "İşlemin CPU gücüyle sınırlı olması.",
"detailed_description": "Yoğun hesaplama gerektiren işlemler CPU bound'dur.",
"example_usage": "Video encode işlemi.",
"example_code": "// heavy computation",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Crash",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulamanın beklenmedik şekilde kapanması.",
"detailed_description": "Crash genellikle exception veya bellek sorunlarından kaynaklanır.",
"example_usage": "Mobil uygulama açılırken crash oldu.",
"example_code": "Segmentation fault",
"level": "beginner"
}
,
{
"term": "CRUD",
"category": "Veri Yönetimi",
"description": "Create, Read, Update, Delete işlemlerinin kısaltmasıdır.",
"detailed_description": "CRUD, bir sistemde veri üzerinde yapılabilecek temel işlemleri tanımlar.",
"example_usage": "Kullanıcı oluşturma, listeleme, güncelleme ve silme işlemleri CRUD kapsamındadır.",
"example_code": "POST /users",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CSS",
"category": "Frontend",
"description": "Web sayfalarının görsel stilini tanımlayan dil.",
"detailed_description": "CSS ile renkler, fontlar, konumlandırma ve responsive tasarım yapılır.",
"example_usage": "Butonun rengi CSS ile ayarlanır.",
"example_code": "color: red;",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CSV",
"category": "Veri Formatı",
"description": "Virgülle ayrılmış veri dosyası formatı.",
"detailed_description": "CSV dosyaları tablo şeklinde veri saklamak için kullanılır.",
"example_usage": "Excel verisi CSV olarak dışa aktarılır.",
"example_code": "name,age",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cross Platform",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Birden fazla platformda çalışabilen yazılım.",
"detailed_description": "Tek kod tabanı ile web, mobil ve masaüstü uygulamalar geliştirilebilir.",
"example_usage": "React Native cross platform bir çözümdür.",
"example_code": "// same codebase",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CORS",
"category": "Güvenlik",
"description": "Tarayıcılar arası kaynak paylaşımını kontrol eden mekanizma.",
"detailed_description": "CORS, farklı domainlerden gelen isteklerin güvenliğini sağlar.",
"example_usage": "API isteği CORS hatası verdi.",
"example_code": "Access-Control-Allow-Origin",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "CI",
"category": "DevOps",
"description": "Sürekli entegrasyon süreci.",
"detailed_description": "CI, kod değişikliklerinin otomatik olarak test edilmesini sağlar.",
"example_usage": "Her commit sonrası testler çalışır.",
"example_code": "GitHub Actions",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CD",
"category": "DevOps",
"description": "Sürekli dağıtım veya teslim süreci.",
"detailed_description": "CD, başarılı build sonrası kodun otomatik olarak canlıya alınmasını sağlar.",
"example_usage": "Merge sonrası uygulama otomatik deploy edilir.",
"example_code": "deploy pipeline",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Class",
"category": "Programlama",
"description": "Nesne yönelimli programlamada bir şablon.",
"detailed_description": "Class, nesnelerin özelliklerini ve davranışlarını tanımlar.",
"example_usage": "User class oluşturulur.",
"example_code": "class User {}",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Clean Code",
"category": "Yazılım Kalitesi",
"description": "Okunabilir ve sürdürülebilir kod yazma yaklaşımı.",
"detailed_description": "Clean Code prensipleri kodun anlaşılır olmasını hedefler.",
"example_usage": "Anlamlı değişken isimleri kullanılır.",
"example_code": "// readable function",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Code Review",
"category": "Geliştirme Süreci",
"description": "Kodun başka geliştiriciler tarafından incelenmesi.",
"detailed_description": "Code review hataları erken yakalamayı sağlar.",
"example_usage": "Pull request açıldı.",
"example_code": "PR review",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Commit",
"category": "Versiyon Kontrol",
"description": "Kod değişikliklerinin kayıt altına alınması.",
"detailed_description": "Commit mesajları yapılan değişikliği özetler.",
"example_usage": "Yeni özellik commit edildi.",
"example_code": "git commit -m",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Compiler",
"category": "Programlama",
"description": "Kaynak kodu makine koduna çeviren program.",
"detailed_description": "Derleme işlemini gerçekleştiren yazılımdır.",
"example_usage": "C++ kodu compiler ile derlenir.",
"example_code": "gcc main.c",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Configuration",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulama ayarlarının tanımlanması.",
"detailed_description": "Config dosyaları ortam bazlı ayarları içerir.",
"example_usage": "Prod ve dev ayarları farklıdır.",
"example_code": ".env",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Connection Pool",
"category": "Veritabanı",
"description": "Veritabanı bağlantılarının yönetimi.",
"detailed_description": "Connection pool performansı artırır.",
"example_usage": "Çoklu kullanıcı için bağlantılar paylaşılır.",
"example_code": "pool.getConnection()",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Context",
"category": "Programlama",
"description": "Kodun çalıştığı ortam bilgisi.",
"detailed_description": "Context, fonksiyonun hangi verilerle çalışacağını belirler.",
"example_usage": "React Context ile state paylaşılır.",
"example_code": "useContext()",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Controller",
"category": "Mimari",
"description": "İstekleri karşılayan katman.",
"detailed_description": "Controller, gelen request'i iş mantığına yönlendirir.",
"example_usage": "UserController kullanıcı işlemlerini yönetir.",
"example_code": "class UserController",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cookie",
"category": "Web",
"description": "Tarayıcıda saklanan küçük veri.",
"detailed_description": "Cookie'ler oturum ve tercih bilgilerini saklar.",
"example_usage": "Login sonrası cookie set edilir.",
"example_code": "document.cookie",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Cron Job",
"category": "Sunucu",
"description": "Zamanlanmış görev.",
"detailed_description": "Belirli aralıklarla otomatik çalışan işlemlerdir.",
"example_usage": "Gece backup alınır.",
"example_code": "0 0 * * *",
"level": "beginner"
},
{
"term": "CPU Bound",
"category": "Performans",
"description": "İşlemin CPU gücüyle sınırlı olması.",
"detailed_description": "Yoğun hesaplama gerektiren işlemler CPU bound'dur.",
"example_usage": "Video encode işlemi.",
"example_code": "// heavy computation",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Crash",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulamanın beklenmedik şekilde kapanması.",
"detailed_description": "Crash genellikle exception veya bellek sorunlarından kaynaklanır.",
"example_usage": "Mobil uygulama açılırken crash oldu.",
"example_code": "Segmentation fault",
"level": "beginner"
}
,
{
"term": "Daemon",
"category": "Sistem",
"description": "Arka planda sürekli çalışan servis programıdır.",
"detailed_description": "Daemon süreçleri genellikle kullanıcı etkileşimi olmadan çalışır ve sistem servislerini yönetir.",
"example_usage": "Web sunucusu bir daemon olarak çalışır.",
"example_code": "systemctl start nginx",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Data Structure",
"category": "Bilgisayar Bilimleri",
"description": "Verilerin organize edilme biçimidir.",
"detailed_description": "Array, linked list, stack ve queue gibi yapılar veri yapılarıdır.",
"example_usage": "Listeleme işlemleri için array kullanılır.",
"example_code": "let arr = []",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Database",
"category": "Veritabanı",
"description": "Verilerin kalıcı olarak saklandığı sistem.",
"detailed_description": "Database'ler veriyi düzenli, güvenli ve hızlı erişilebilir şekilde tutar.",
"example_usage": "Kullanıcı bilgileri veritabanında tutulur.",
"example_code": "SELECT * FROM users",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Deadlock",
"category": "Eşzamanlılık",
"description": "İki veya daha fazla sürecin birbirini beklemesi durumu.",
"detailed_description": "Deadlock, sistemin ilerleyememesine sebep olur.",
"example_usage": "Thread'ler kilitleri serbest bırakmıyor.",
"example_code": "// deadlock scenario",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Debug",
"category": "Geliştirme",
"description": "Hataları tespit etme ve düzeltme süreci.",
"detailed_description": "Debug işlemi loglar, breakpoint'ler ve debugger araçlarıyla yapılır.",
"example_usage": "Hata debug edilerek çözüldü.",
"example_code": "console.log(value)",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Dependency",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Bir yazılımın çalışmak için ihtiyaç duyduğu başka paket.",
"detailed_description": "Dependency'ler paket yöneticileriyle yönetilir.",
"example_usage": "Proje yeni bir dependency ekledi.",
"example_code": "npm install axios",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Deployment",
"category": "DevOps",
"description": "Uygulamanın canlı ortama alınması süreci.",
"detailed_description": "Deployment manuel veya otomatik olabilir.",
"example_usage": "Yeni sürüm production'a deploy edildi.",
"example_code": "kubectl apply",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Design Pattern",
"category": "Yazılım Tasarımı",
"description": "Yaygın problemlere yönelik tekrar kullanılabilir çözümler.",
"detailed_description": "Singleton, Factory ve Observer yaygın design pattern'lerdir.",
"example_usage": "Factory pattern ile nesne üretimi yapıldı.",
"example_code": "// Factory Pattern",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "DevOps",
"category": "Kültür",
"description": "Geliştirme ve operasyon süreçlerini birleştiren yaklaşım.",
"detailed_description": "DevOps otomasyon, hız ve güvenilirlik sağlar.",
"example_usage": "CI/CD DevOps'un temelidir.",
"example_code": "pipeline.yml",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Distributed System",
"category": "Mimari",
"description": "Birden fazla makine üzerinde çalışan sistem.",
"detailed_description": "Distributed sistemler ölçeklenebilirlik sağlar.",
"example_usage": "Microservice mimarisi dağıtıktır.",
"example_code": "// multiple nodes",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Docker",
"category": "DevOps",
"description": "Container tabanlı sanallaştırma aracı.",
"detailed_description": "Docker, uygulamaların her ortamda aynı şekilde çalışmasını sağlar.",
"example_usage": "Uygulama Docker image olarak paketlendi.",
"example_code": "docker build .",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Domain",
"category": "Web",
"description": "Bir web sitesinin adresi.",
"detailed_description": "Domain, IP adresinin insan tarafından okunabilir halidir.",
"example_usage": "example.com bir domain'dir.",
"example_code": "DNS record",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Downtime",
"category": "Operasyon",
"description": "Sistemin hizmet veremediği süre.",
"detailed_description": "Downtime kullanıcı deneyimini olumsuz etkiler.",
"example_usage": "Bakım sırasında downtime yaşandı.",
"example_code": "// service unavailable",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Driver",
"category": "Donanım",
"description": "Donanım ile işletim sistemi arasında köprü.",
"detailed_description": "Driver'lar donanımın doğru çalışmasını sağlar.",
"example_usage": "Ekran kartı driver'ı güncellendi.",
"example_code": "// device driver",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Dynamic Typing",
"category": "Programlama",
"description": "Değişken tiplerinin çalışma anında belirlenmesi.",
"detailed_description": "JavaScript ve Python dinamik tipli dillerdir.",
"example_usage": "Değişken tipi otomatik atanır.",
"example_code": "let x = 5",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Edge Case",
"category": "Test",
"description": "Nadir veya sınır durumlar.",
"detailed_description": "Edge case'ler genellikle hatalara yol açar.",
"example_usage": "Boş input edge case'dir.",
"example_code": "if(!value)",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Encapsulation",
"category": "OOP",
"description": "Veri ve davranışın birlikte saklanması.",
"detailed_description": "Encapsulation, dış erişimi kısıtlayarak güvenliği artırır.",
"example_usage": "Private değişkenler kullanılır.",
"example_code": "private value",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Endpoint",
"category": "API",
"description": "API üzerinde erişilen adres.",
"detailed_description": "Endpoint'ler belirli bir işlemi temsil eder.",
"example_usage": "/users endpoint'i çağrıldı.",
"example_code": "GET /users",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Environment",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulamanın çalıştığı ortam.",
"detailed_description": "Development, staging ve production ortamları yaygındır.",
"example_usage": "Prod ortamında farklı ayar var.",
"example_code": "NODE_ENV=production",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Exception",
"category": "Programlama",
"description": "Çalışma sırasında oluşan hata durumu.",
"detailed_description": "Exception'lar try-catch ile yakalanır.",
"example_usage": "Hata fırlatıldı.",
"example_code": "throw new Error()",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Export",
"category": "Programlama",
"description": "Bir modülün dışa açılması.",
"detailed_description": "Export edilen fonksiyonlar başka dosyalarda kullanılabilir.",
"example_usage": "Fonksiyon export edildi.",
"example_code": "export default function(){}",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Failover",
"category": "Sistem",
"description": "Arıza durumunda yedek sisteme geçiş.",
"detailed_description": "Failover yüksek erişilebilirlik sağlar.",
"example_usage": "Ana sunucu düştü, failover oldu.",
"example_code": "// standby server",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Feature",
"category": "Ürün",
"description": "Yazılımın sunduğu bir işlev.",
"detailed_description": "Feature'lar kullanıcı ihtiyaçlarına göre geliştirilir.",
"example_usage": "Yeni bildirim feature'ı eklendi.",
"example_code": "// new feature",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Firewall",
"category": "Güvenlik",
"description": "Ağ trafiğini kontrol eden güvenlik sistemi.",
"detailed_description": "Firewall izinsiz erişimleri engeller.",
"example_usage": "Sunucu firewall ile korunur.",
"example_code": "allow 443",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Framework",
"category": "Genel Yazılım",
"description": "Uygulama geliştirmek için hazır yapı.",
"detailed_description": "Framework'ler standartlar ve hız kazandırır.",
"example_usage": "React bir frontend framework'tür.",
"example_code": "import React from 'react'",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Frontend",
"category": "Mimari",
"description": "Kullanıcının gördüğü arayüz kısmı.",
"detailed_description": "Frontend tarayıcıda çalışır ve kullanıcı etkileşimini yönetir.",
"example_usage": "Buton tasarımı frontend işidir.",
"example_code": "<button>Click</button>",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Function",
"category": "Programlama",
"description": "Belirli bir işi yapan kod bloğu.",
"detailed_description": "Fonksiyonlar kod tekrarını azaltır.",
"example_usage": "Hesaplama fonksiyonu çağrıldı.",
"example_code": "function sum(a,b){}",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Fuzzy Search",
"category": "Algoritma",
"description": "Yaklaşık eşleşme ile arama.",
"detailed_description": "Yazım hatalarına toleranslı arama sağlar.",
"example_usage": "Autocomplete fuzzy search kullanır.",
"example_code": "// levenshtein",
"level": "intermediate"
}
,
{
"term": "Garbage Collection",
"category": "Bellek Yönetimi",
"description": "Kullanılmayan belleğin otomatik olarak temizlenmesi.",
"detailed_description": "Garbage Collection, bellek sızıntılarını önlemek için çalışır ve geliştiricinin manuel bellek yönetimini azaltır.",
"example_usage": "JavaScript çalışma zamanı belleği otomatik temizler.",
"example_code": "// automatic memory cleanup",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Gateway",
"category": "Ağ",
"description": "Ağlar arasında geçiş noktası.",
"detailed_description": "Gateway, farklı ağ protokolleri veya servisleri arasında iletişim sağlar.",
"example_usage": "API Gateway tüm istekleri karşılar.",
"example_code": "gateway.route()",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Git",
"category": "Versiyon Kontrol",
"description": "Dağıtık versiyon kontrol sistemi.",
"detailed_description": "Git, kod değişikliklerini takip etmeyi ve ekip çalışmasını kolaylaştırır.",
"example_usage": "Kod Git ile versiyonlandı.",
"example_code": "git push origin main",
"level": "beginner"
},
{
"term": "GraphQL",
"category": "API",
"description": "Esnek veri sorgulama dili.",
"detailed_description": "GraphQL, istemcinin sadece ihtiyaç duyduğu veriyi almasını sağlar.",
"example_usage": "Tek istekle çoklu veri çekildi.",
"example_code": "{ users { name } }",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Hash",
"category": "Güvenlik",
"description": "Veriyi sabit uzunlukta çıktıya dönüştürme işlemi.",
"detailed_description": "Hash fonksiyonları şifre saklama ve veri bütünlüğü için kullanılır.",
"example_usage": "Şifre hash olarak kaydedilir.",
"example_code": "bcrypt.hash()",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Heap",
"category": "Bellek Yönetimi",
"description": "Dinamik bellek alanı.",
"detailed_description": "Heap üzerinde oluşturulan nesneler Garbage Collector tarafından yönetilir.",
"example_usage": "Büyük nesneler heap'te tutulur.",
"example_code": "// heap allocation",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Hook",
"category": "Frontend",
"description": "Fonksiyonel bileşenlere özellik ekleyen yapı.",
"detailed_description": "React Hook'ları state ve lifecycle yönetimi sağlar.",
"example_usage": "useState ile state tutulur.",
"example_code": "useState(0)",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Hotfix",
"category": "Operasyon",
"description": "Acil hata düzeltmesi.",
"detailed_description": "Hotfix'ler genellikle production ortamında hızlı müdahale için yapılır.",
"example_usage": "Kritik bug hotfix ile çözüldü.",
"example_code": "// urgent patch",
"level": "beginner"
},
{
"term": "HTTP",
"category": "Web",
"description": "Web veri iletişim protokolü.",
"detailed_description": "HTTP, istemci ve sunucu arasında veri alışverişini sağlar.",
"example_usage": "Tarayıcı HTTP isteği gönderir.",
"example_code": "GET /index.html",
"level": "beginner"
},
{
"term": "HTTPS",
"category": "Güvenlik",
"description": "Şifreli HTTP protokolü.",
"detailed_description": "HTTPS, veri iletimini SSL/TLS ile güvenli hale getirir.",
"example_usage": "Login işlemleri HTTPS ile yapılır.",
"example_code": "https://example.com",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Index",
"category": "Veritabanı",
"description": "Veriye hızlı erişim sağlayan yapı.",
"detailed_description": "Index, sorgu performansını artırır ancak yazma maliyeti vardır.",
"example_usage": "Arama alanı index'lendi.",
"example_code": "CREATE INDEX",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Infrastructure",
"category": "DevOps",
"description": "Sistemin çalıştığı teknik temel.",
"detailed_description": "Sunucular, ağlar ve servisler altyapıyı oluşturur.",
"example_usage": "Bulut altyapısı kuruldu.",
"example_code": "// infra setup",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Instance",
"category": "Bulut",
"description": "Çalışan bir sunucu kopyası.",
"detailed_description": "Bulut ortamında her sanal sunucu bir instance'dır.",
"example_usage": "Yeni EC2 instance açıldı.",
"example_code": "// virtual machine",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Interface",
"category": "Programlama",
"description": "Sınıflar için davranış sözleşmesi.",
"detailed_description": "Interface, hangi metodların uygulanacağını tanımlar.",
"example_usage": "Servis interface üzerinden çağrılır.",
"example_code": "interface UserService {}",
"level": "intermediate"
},
{
"term": "Iteration",
"category": "Algoritma",
"description": "Bir işlemin tekrar edilmesi.",
"detailed_description": "Döngüler iteration örneğidir.",
"example_usage": "Liste üzerinde iteration yapıldı.",
"example_code": "for(let i=0;i<n;i++)",
"level": "beginner"
},
{
"term": "JSON",
"category": "Veri Formatı",
"description": "Hafif veri değişim formatı.",
"detailed_description": "JSON, okunabilirliği ve kullanım kolaylığıyla yaygındır.",
"example_usage": "API yanıtı JSON döner.",
"example_code": "{ \"id\": 1 }",
"level": "beginner"
},
{
"term": "JWT",
"category": "Güvenlik",
"description": "Token tabanlı kimlik doğrulama standardı.",
"detailed_description": "JWT, stateless authentication sağlar.",
"example_usage": "Kullanıcı token ile yetkilendirilir.",
"example_code": "Authorization: Bearer",
"level": "beginner"
},
{
"term": "Kubernetes",
"category": "DevOps",
"description": "Container orkestrasyon sistemi.",