-
Notifications
You must be signed in to change notification settings - Fork 9
Description
Формы будучага часу дзеясловаў на -цьму, -цьмеш, -цьме і г. д. не заўважаны ў Граматыцы-1985, але пра іх ёсць згадкі ў ранейшай літаратуры:
Будучы час дзеясловаў, складаны, у некаторых мясцовасьцях пачаў складацца з дзеяслова „іму“, замест дзеяслова „буду“, дзякуючы чаму зьявіліся наступныя формы, як „рабіціму, стацьмеш“ і гэтак далей. (А. В. Багдановіч, "Беларуская мова: падручнік для тэхнікумаў і самаадукацыі", 1927, с. 46)
Калі, скажам, трэба было памарыць аб будучым і адпаведным чынам змяніцца, інфінітыў без усякіх ваганняў далучаў да сябе адну з сваіх жа ўласных форм. Тады, адсоўваючы ўбок створанае са старонняй дапамогай буду мець, з’яўляліся: мецьму (мѣть иму) і адпаведна мецьмеш, мецьме, мецьмем, мецьмеце, мецьмуць. (Максім Лужанін, "Роднае слова", 1973–1976)
Гэтыя формы сустракаюцца ў пісьмовых тэкстах, хаця і не часта. Напрыклад, паводле N-корпуса, наступныя формы 2 ас. адз. л. засведчаны ў творчасці класікаў (Купала, Гартны, Чорны, Караткевіч, Дубоўка, Глебка, Янішчыц і інш.): бачыцьмеш, брацьмеш, ведацьмеш, гнацьмеш, давацьмеш, енчыцьмеш, жыцьмеш, знацьмеш, крактацьмеш, крычацьмеш, мецьмеш, мусіцьмеш, наракацьмеш, насіцьмеш, памятацьмеш, пісацьмеш, піцьмеш, пішчацьмеш, поўзацьмеш, рабіцьмеш, служыцьмеш, стагнацьмеш, стаяцьмеш, сядзецьмеш, цягацьмеш, чакацьмеш, шукацьмеш. Шмат прыкладаў таксама ёсць у запісах дыялектнага маўлення ў кнізе Ф. М. Янкоўскага "Беларуская фразеалогія" (1968).
Мабыць, можна было б прадугледзець у апісанні фармату граматычных тэгаў у артыкуле, што бываюць такія формы будучага часу дзеясловаў, і адлюстраваць у Граматычнай базе тыя формы, што рэальна сустракаюцца ў тэкстах, або нават утварыць іх як патэнцыйныя ад усіх незваротных дзеясловаў незакончанага трывання.